Да нас дайшло вельмі мала звестак пра жыццё і дзейнасць святога Мікалая. Шмат гістарычных дадзеных з яго жыцця абраслі легендамі, якія распаўсюджваліся вусным пераказам сярод людзей, утвараючы так званы агіяграфічны эпас, які мае мала супольнага з праўдзівым жыццём гэтага святога.
Сапраўдны святы Мікалай, біскуп Мірскі, які з'яўляецца правобразам славутага Санта-Клаўса, не прыязджае на аленях у чырвоным касцюме. У хрысціянскім мастацтве яго атрыбутамі з'яўляюцца анёл з мітрай, тры яблыкі, тры кашалькі, хлеб, ці тры залатыя шары на кнізе, якар, карабель, пастарал і мяшок з падарункамі.
Праўдападобна, што нарадзіўся святы Мікалай каля 270 года ў Лікіі, у мясцовасці Патрас. Яго бацькі былі даволі заможнымі людзьмі і вельмі перажывалі ад таго, што не мелі дзяцей. Сужонкі горача прасілі Бога ў сваіх малітвах аб ласцы нараджэння дзіцяці, і гэтыя просьбы былі выслуханы.
Іх адзіны сын, якога назвалі Мікалаем, вырас добрым чалавекам і сапраўдным хрысціянінам. Ён стаў чалавекам глыбокай веры, аддана выконваў свае абавязкі перад Богам і быў вялікім дабрадзеем для многіх людзей. Хлопец застаўся сіратой у маладым узросце. Яго бацькі памерлі ад эпідэміі, пакінуўшы яму ў спадчыну вялікую маёмасць, аднак юнак не скарыстаўся багаццем на сваю карысць. Выхаваны бацькамі ў любові і міласэрнасці, чулым да чалавечай бяды і цярпення, ён імкнуўся дапамагчы кожнаму, хто быў у нястачы. Ён не чакаў падзякі за сваю шчодрасць, не жадаў сабе славы. Наадварот, Мікалай стараўся рабіць дабро такім чынам, каб яго справы заставаліся ў таямніцы. Ён часта таемна падкідаў бедным людзям падарункі і радаваўся сам, гледзячы на радасць адораных ім людзей.
Калі святы Мікалай быў абраны біскупам горада Міры (цяпер Дэмрэ), ён прыцягнуў сэрцы вернікаў не толькі стараннасцю пастыра, але перш за ўсё клопатам пра матэрыяльныя патрэбы ўбогіх і сірот.
